Cartesius
René Descartes (1596-1650). Die Franse naam werd Cartesius, verlatijnst, in die tijd een aanduiding van de geleerdheid van de persoon. En vervolgens in de straatnaam door de plaatselijke bevolking verhaagst tot Cagtesūis (in de Haagse Harry-spelling van Marnix Rueb, uitgesproken met de Haagse ui).
Zijn filosofische uiteenzettingen kwamen neer op het verabsoluteren van het denken of de menselijke geest. Ik kan nog zo veel twijfelen aan het bestaan van alles en iedereen, het middel dat ik gebruik bij het twijfelen is het denken, is de geest zelf. Daaraan twijfel ik niet, dat is de basis. Vandaar het Cogito ergo sum, ik denk dus ik ben. Van hieruit meende Descartes een aantal onomstotelijke waarheden te kunnen formuleren. Zo werd zijn denken het startpunt van het rationalisme, waarin de rede het voor het zeggen had. Om de fysieke werkelijkheid, het lichaam, te redden, moest hij een soort schakelpunt aannemen waar de geest op het lichaam inwerkt. Je hebt immers maar weinig aan een geest zonder lichaam. Dat zou dan de epifyse (pijnappelklier) zijn. De geest zit dan als een soort bestuurder in het lichaam. Een oeroud dualisme (sinds Plato) komt door een flinke achterdeur weer naar binnen: lichaam en geest zijn van elkaar gescheiden.
Wat Descartes probeerde, was een absolute zekerheid te verkrijgen voor het bestaan van de ratio. Ook zijn godsbewijzen zijn hier een voorbeeld van.
Er is veel kritiek op de Cogito-uitspraak van Descartes. Zo schreef Pascal: “Ik kan net zo goed zeggen: 'ik ga wandelen, dus ben ik.' ” Er is bijvoorbeeld geen enkele fysiologische basis voor de aanname dat de geest via de pijnappelklier inwerkt op het lichaam. Misschien is het daarom net goed dat zijn standbeeld op het Newtonplein staat; verkeerd geplaatst, in brons, dus van terugwandelen naar zijn eigen straat is geen sprake.
Geen uitvinder, eigenlijk, Descartes, al heeft hij zich wel beziggehouden met wiskunde. Ondanks alle kritiek wordt hij gezien als de vader van de moderne filosofie.
JRS
Zijn filosofische uiteenzettingen kwamen neer op het verabsoluteren van het denken of de menselijke geest. Ik kan nog zo veel twijfelen aan het bestaan van alles en iedereen, het middel dat ik gebruik bij het twijfelen is het denken, is de geest zelf. Daaraan twijfel ik niet, dat is de basis. Vandaar het Cogito ergo sum, ik denk dus ik ben. Van hieruit meende Descartes een aantal onomstotelijke waarheden te kunnen formuleren. Zo werd zijn denken het startpunt van het rationalisme, waarin de rede het voor het zeggen had. Om de fysieke werkelijkheid, het lichaam, te redden, moest hij een soort schakelpunt aannemen waar de geest op het lichaam inwerkt. Je hebt immers maar weinig aan een geest zonder lichaam. Dat zou dan de epifyse (pijnappelklier) zijn. De geest zit dan als een soort bestuurder in het lichaam. Een oeroud dualisme (sinds Plato) komt door een flinke achterdeur weer naar binnen: lichaam en geest zijn van elkaar gescheiden.
Wat Descartes probeerde, was een absolute zekerheid te verkrijgen voor het bestaan van de ratio. Ook zijn godsbewijzen zijn hier een voorbeeld van.
Er is veel kritiek op de Cogito-uitspraak van Descartes. Zo schreef Pascal: “Ik kan net zo goed zeggen: 'ik ga wandelen, dus ben ik.' ” Er is bijvoorbeeld geen enkele fysiologische basis voor de aanname dat de geest via de pijnappelklier inwerkt op het lichaam. Misschien is het daarom net goed dat zijn standbeeld op het Newtonplein staat; verkeerd geplaatst, in brons, dus van terugwandelen naar zijn eigen straat is geen sprake.
Geen uitvinder, eigenlijk, Descartes, al heeft hij zich wel beziggehouden met wiskunde. Ondanks alle kritiek wordt hij gezien als de vader van de moderne filosofie.
JRS